"Raising a child according to his or her sex is not abuse." Met die zin opent een wetsvoorstel dat op 29 september 2026 werd ingediend in de Amerikaanse Senaat. De Yaeli Martinez Child Protection Act of 2026, voorgesteld door senator Eric Schmitt (Republikein, Missouri), wil wettelijk vastleggen dat een ouder die zijn kind naar het geboortegeslacht opvoedt, zich niet schuldig maakt aan kindermishandeling — ook niet als die ouder weigert mee te werken aan een sociale of medische 'transitie'.

De zaak die de wet droeg: Yaeli Martinez

De wet is vernoemd naar Yaeli Martinez, een tienermeisje uit Californië. Volgens The Federalist werd Yaeli op haar zestiende door de jeugdzorg bij haar moeder Abigail weggehaald nadat die weigerde haar dochter als jongen te bevestigen. In pleegzorg kreeg Yaeli zonder toestemming van haar moeder testosteron toegediend. Geïsoleerd van haar gezin en worstelend met depressies overleed ze in 2019 op negentienjarige leeftijd door zelfdoding.

Wat de wet precies regelt

Het wetsvoorstel grijpt in op de federale geldstroom die Amerikaanse staten jeugdzorg financiert: staten, stammen en organisaties die kinderen weghalen bij ouders die hun geboortegeslacht bevestigen, riskeren die financiering te verliezen. Concreet zou de wet vastleggen dat een ouder het recht heeft om 'sex-rejecting' ingrepen voor zijn kind te weigeren — van hormonen en operaties tot het gebruik van namen en voornaamwoorden die niet bij het geboortegeslacht passen — zonder dat dit als verwaarlozing of mishandeling geldt. Ook zou de wet ouders een eigen rechtsingang bij de federale rechter geven wanneer instanties toch ingrijpen.

Dat sluit aan bij een bredere verschuiving in het Amerikaanse federale taalgebruik: zoals dit medium eerder beschreef, verving de federale overheid de term 'gender-affirming care' al door 'sex-rejecting procedures' in regelgeving over jeugdzorg.

Genspect: steun, met een kanttekening over de indieners

De in Ierland gevestigde belangenorganisatie Genspect steunt het wetsvoorstel expliciet en noemt, naast Schmitt, ook volksvertegenwoordiger Mary Miller (Republikein, Illinois) als mede-indiener in het Huis van Afgevaardigden. Genspect wijst erop dat ouders in verschillende staten hun kinderen kunnen kwijtraken als ze nieuwe namen, tegengestelde voornaamwoorden of 'sex-rejecting' ingrepen weigeren — precies het probleem dat de wet zegt te willen oplossen.

Wat klopt, en wat de wet niet oplost

De kern van het wetsvoorstel — dat het opvoeden van een kind naar het geboortegeslacht op zichzelf geen mishandeling kan zijn — is moeilijk te bestrijden als uitgangspunt van ouderlijk gezag. Maar een federale wet die alleen ingrijpt via de geldstroom van de Child Abuse Prevention and Treatment Act lost niet alles op: jeugdzorg wordt in de VS grotendeels door staten zelf uitgevoerd, en een deel van de in de berichtgeving genoemde zaken (bijvoorbeeld rond schoolbeleid) valt buiten dat kader. Ook is het wetsvoorstel pas net ingediend; met een Democratische meerderheid in delen van het Congres is aanname allerminst zeker, en de wet regelt niets over wat er gebeurt in staten die zelf geen federale jeugdzorggelden ontvangen voor het betreffende programma.

Belangrijker nog: de wet reageert op een reëel en goed gedocumenteerd probleem — ouders die gezag over medische beslissingen over hun kind verliezen omdat ze twijfelen aan een snelle 'affirmatieve' aanpak — maar biedt geen enkele garantie dat jeugdzorginstanties hun praktijk ook daadwerkelijk aanpassen. Een wet die vastlegt wat geen mishandeling ís, verandert niet vanzelf de cultuur van instanties die al jaren gewend zijn geraakt aan het omgekeerde uitgangspunt.

Nederland: zelfde spanning, andere wet

Nederland kent geen vergelijkbare jeugdzorgwet, maar dezelfde onderliggende spanning tussen schoolbeleid, jeugdzorg en ouderlijk gezag speelt ook hier. Welke rechten ouders in Nederland precies hebben bij het genderbeleid van de school staat op een rij bij genderopschool.nl. En dat de druk op Amerikaanse genderzorg breder voelbaar is, bleek deze maand ook uit de sluiting van de kliniek van een vooraanstaande Amerikaanse genderarts in Californië — dezelfde staat waar Yaeli Martinez haar ouderlijk huis werd ontnomen.

Bronnen

• Chris Bray, "Senator Launches Bill To Shield Parents, Kids From Trans Ideology", The Federalist, 29 september 2026. Lees het artikel.
• Genspect, "Genspect Supports the Yaeli Martinez Child Protection Act", 2 oktober 2026. Lees de verklaring.

Edward Jansen

Redactie Edward Jansen