Op 9 en 10 oktober 2026 komen in Adelaide internationale en Australische sprekers samen op een conferentie van de Coalition Advancing Scientific Care (CASC). Een van de thema's: wetenschappers en clinici die binnen de genderzorg worden tegengewerkt wanneer ze afwijken van de gangbare lijn. De aankondiging van de belangenorganisatie Genspect gebruikt daarvoor een eigen term: Censoris Periculosa, de 'gevaarlijke censor' die volgens de auteur Australische instellingen zou hebben geïnfiltreerd. Maar wie zoekt naar wie die censor dan precies heeft tegengehouden, vindt in de aankondiging zelf geen enkel concreet geval. Dat is op zichzelf het probleem waard om te fileren.

De claim: een conferentie tegen 'de gevaarlijke censor'

CASC is een Australisch platform dat zich inzet voor wat het zelf 'evidence-based' zorg voor genderdysforie bij jongeren noemt. Op de conferentie in Adelaide spreken onder meer Stella O'Malley (oprichter van Genspect), de Britse psychoanalytici Susan en Marcus Evans, neuropsycholoog Sallie Baxendale en, aan Australische kant, politiek filosofe Holly Lawford-Smith (Universiteit van Melbourne). Genspect kondigt de conferentie aan als een tegenbeweging tegen een klimaat waarin 'klinici en academici die nieuwe orthodoxieën bevragen' worden weggezet. Het is een stevige claim — en juist omdat Genderinfo.nl zelf vindt dat de wetenschappelijke onderbouwing van het gender-affirmatieve model terecht onder druk staat, is het de moeite waard om te kijken of die claim standhoudt.

Wie is Holly Lawford-Smith precies

Lawford-Smith is sinds 2017 universitair hoofddocent politieke filosofie aan de Universiteit van Melbourne en publiceerde bij Oxford University Press de boeken Gender-Critical Feminism (2022) en Sex Matters (2023). Ze geldt internationaal als een van de bekendste academische stemmen binnen het gender-kritische feminisme, de stroming die vasthoudt aan biologisch geslacht als uitgangspunt voor wetten en beleid rond vrouwenruimtes en -rechten.

In februari 2021 lanceerde ze de website 'No Conflict, They Said', waarop ze anonieme, niet-geverifieerde verhalen verzamelde van vrouwen die zich onveilig zouden hebben gevoeld door de aanwezigheid van transvrouwen in vrouwenruimtes. Volgens Daily Nous, een veelgelezen Amerikaans vakblog voor filosofen, stuurde een groep van meer dan 600 academici en studenten — van de Universiteit van Melbourne en elders — een open brief aan het College van Bestuur, de decaan, de ethiekcommissie en de diversiteitscommissie van de universiteit. Zij stelden dat de website 'het beleid voor passend gedrag op de werkvloer schendt' en 'serieuze vragen oproept over de onderzoeksintegriteit', onder meer omdat Lawford-Smith voor de website geen toestemming van een ethische commissie had gevraagd.

Wat er wél gebeurde — en wat niet

Dat is, voor zover te verifiëren, het meest concrete 'cancel'-voorval dat aan Lawford-Smith kleeft: een massale open brief die haar werkwijze aanvocht, geen formeel ontslag, geen disciplinaire maatregel, geen verwijdering uit haar leerstoel. Ze doceert nog altijd aan de Universiteit van Melbourne. Oxford University Press publiceerde haar boek het jaar daarop gewoon, ondanks petities die daar tegen waren — de uitgever verdedigde het werk destijds als 'gedegen wetenschap', niet als polemiek. Dat is wat zich in de praktijk heeft voltrokken: een felle, publieke confrontatie tussen een hoogleraar en honderden collega's en studenten over de grenzen van academische vrijheid en onderzoeksethiek — niet de stille, institutionele censuur die de term 'Censoris Periculosa' oproept.

Waarom dat onderscheid telt

Het is een onderscheid dat er toe doet, ook voor wie — zoals Genderinfo.nl — kritisch staat tegenover de manier waarop afwijkende wetenschappelijke standpunten in het genderdebat vaak worden gemarginaliseerd. Precies omdat dat een reëel probleem is, verdient het geen overdrijving. Een conferentie-aankondiging die spreekt van infiltratie door een 'gevaarlijke censor', maar geen enkel voorbeeld van een ontslagen, geschorste of het zwijgen opgelegde academicus kan noemen, bewijst niet wat ze beweert te bewijzen. Het enige geval dat zich laat natrekken, laat juist zien dat het systeem — ondanks hevig verzet van honderden vakgenoten — Lawford-Smith's aanstelling en haar publicaties intact liet. Zoals dit medium eerder liet zien bij de geschiedenis van hoe WPATH al in de jaren negentig activisme boven wetenschap koos, is instutionele vooringenomenheid in het genderdebat een feitelijk vaststelbaar probleem — maar het moet wel per geval worden aangetoond, niet verondersteld.

Dat vraagt om precies dezelfde zorgvuldigheid die Genderinfo.nl van instellingen als WPATH en de nationale toezichthouders verlangt, en die ook te lezen is in het overzicht van hoe beleid en instituties zich in het genderdebat tot elkaar verhouden. Een claim over censuur is niet minder een claim dan een claim over puberteitsremmers: ook die moet een bron hebben, en bij voorkeur een die verifieerbaar is.

Bronnen

• Patrick Clarke, "Australia: CASC and Stella O'Malley Root Out 'Censoris Periculosa'", Genspect, 27 september 2026. Lees de aankondiging.
• Justin Weinberg, "Philosopher Launches Anti-Trans Website; Colleagues & Others Object", Daily Nous, 26 februari 2021. Lees het artikel.

Edward Jansen

Redactie Edward Jansen